وبلاگ
سفری از دنیای اسباببازیها تا آن سوی مرزها
نمایشگاه دائمی «سرزمین اسباببازی»، در کارستان بهارستان افتتاح شد تا تحولی دوباره در صنعت اسباببازی کشور رقم بزند. در این شماره نشریه «روایت کارستان» درباره این تحول میخوانیم.
صنعت اسباببازی در جهان، تنها به وسایلی که در ویترین مغازهها میبینیم محدود نمیشود. پشت این رنگها و طرحهای کودکانه، یکی از بزرگترین گردشهای مالی جهان قرار دارد. درآمد جهانی این صنعت در سال ۲۰۲۱ بیش از ۱۰۷ میلیارد دلار بود. فروش محصولات مرتبط با کنسولهای بازی و کارتهای سرگرمی در سال بعد، به رقم چشمگیر ۲۷۷ میلیارد دلار رسید.
در ایران نیز گردش مالی این حوزه سالانه حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ میلیون دلار (نزدیک به ۵۰ هزار میلیارد تومان) برآورد میشود. با این تفاوت که تنها ۳۰ تا ۳۵ درصد آن از مسیر تولید داخلی تأمین میشود. مصرف اسباببازی در کشور کمتر از میانگین جهانی بوده و در نگاه بسیاری از خانوادهها، هنوز کالایی لوکس یا مناسب هدیه محسوب میشود.
سرزمینی ورای بازی
دنیای اسباببازیها، فراتر از رنگ، بازی و خندههای کودکانه است. جهانی پر از مفاهیم پنهان، اهداف راهبردی و صنعتهایی که کمتر دیده میشوند، آن را شکل میدهد. در دل این جهان پررمز و راز، سرزمین اسباببازی نهفقط نمایشگاهی دائمی از تولیدات داخلی، بلکه تلاشی برای بازآفرینی پیوند میان تولیدکننده، خریدار و حتی سیاستگذار است. اینجا، بازی دیگر تنها ابزار سرگرمی نبوده و بستری است که به رشد مهارت، شبکهسازی حرفهای، تقویت زنجیره تأمین و حتی صادرات میانجامد.
ایده شکلگیری چنین نمایشگاهی، حاصل سالها تجربه، آزمون و خطا و نگاهی آیندهمحور به صنعت اسباببازی ایران است. صنعتی که میکوشد از حاشیه بیرون آید و جایگاه شایستهاش را در اقتصاد، آموزش و فرهنگ بازپس گیرد.
سرزمین اسباببازی اتفاقی بود که برای نخستینبار در ایران رقم خورد و آغازگر جریانی تازه در زیست بوم صنایع خلاق و محصولات کودک و نوجوان شد. این نمایشگاه دائمی برجستهترین دستاوردهای صنعت اسباببازی ایران را در یک قاب گرد آوری کرده و سرزمینی پر از بهترین نمونههای اسباببازی است که تاکنون در ایران طراحی، تولید و به دست مخاطبان رسیدهاند.
محمدحسین نخچی خالق این نمایشگاه اطلاعات بیشتری درباره چگونگی شکلگیری این جریان بزرگ و فرصتهایی که تاکنون در صنعت اسباببازی کشور پدید آورده برایمان گفته است. او از قصه تولد و مسیر پیشروی «سرزمین اسباببازی» نیز سخن گفته است.
از چین تا ایران
«در سفری که به چین داشتم، از شهری به نام «شانتو» بازدید کردم که شهر اسباببازی آنهاست. در آنجا بیش از ۲۰۰ نمایشگاه دائمی فعال وجود دارد که تجار کشورهای مختلف برای خرید به آن مراجعه میکنند. این تجربه باعث شد ایده راهاندازی یک نمایشگاه دائمی منسجم و باکیفیت برای اسباببازیهای ایرانی در ذهن من شکل بگیرد.
نمایشگاه دائمی «سرزمین اسباببازی» که در سال ۱۳۹۸ در مجموعه سرچشمه فعالیت خود را آغاز کرد، اکنون با رویکردی نو و بهرهگیری از فضای نوآوری، در کارستان بهارستان جان تازهای گرفته است و تلاش میکند جریانی تازه در صنعت اسباببازی راهاندازی کند. تیم برگزارکننده این مجموعه را با هدف ایجاد ظرفیت مؤثر در حوزه توزیع و فروش عمده اسباببازی طراحی کردهاند و تمامی تولیدات داخلی را در قالبی منسجم گردآوری کردهاند. در حال حاضر، بیش از دوهزار کالای منتخب از حدود دویست کارخانه ایرانی در این نمایشگاه به نمایش درآمده است. البته تمام محصولات کارخانهها گردآوری نشده، بلکه منتخبی از آثار هر تولیدکننده با دقت انتخاب شده تا کیفیت و تنوع در کنار هم دیده شوند.
هدف اصلی ما تقویت کانال توزیع و کمک به رشد صنعت اسباببازی است. وقتی اقتصاد این صنعت سامان پیدا کند، مسیر صادرات نیز هموار خواهد شد. یکی از اهداف ما نیز همین است یعنی فراهم کردن بستری برای معرفی محصولات ایرانی به مخاطبان خارجی. این فضا همچنین فرصتی برای بازدید مدیران دولتی و سیاستگذاران است تا از ظرفیتهای این صنعت مطلع شوند و بتوانیم در سیاستگذاری کلان تأثیرگذار باشیم.
برای بازارپردازی
یکی از برنامههای اصلی ما، بازارپردازی (مرچندایزینگ) در حوزه اسباببازی است. با همکاری نهادهایی چون حوزه هنری، کوشیدهایم میان تولیدات انیمیشنی داخلی و محصولات مرتبط با اسباببازی پیوندی مؤثر برقرار کنیم تا زمینه برای تولید کالاهای برندمحور و قابلعرضه در بازار فراهم شود. این روند به توسعه فروش، درآمدزایی و تقویت اقتصاد این صنعت کمک خواهد کرد. همچنین قصد داریم این مدل نمایشگاه دائمی را در شهرهای دیگر نیز پیادهسازی کنیم.
یکی از مزیتهای این نمایشگاه دائمی، ایجاد شبکه بین تولیدکنندگان است. از سال ۱۳۹۸ تاکنون، بسیاری از تولیدکنندگان از طریق این شبکه با یکدیگر همکاری داشتهاند. بهعنوان مثال در حوزه بازیهای رومیزی، تولیدکنندگان بارها ساعت شنی، تاس، چرخ و حتی تولیدات خاص مانند عروسک را از یکدیگر خریداری و یا سفارش ساخت دادهاند. این شبکهسازی باعث شد کنسرسیوم صادراتی اسباببازی تشکیل شود.
آغاز شد…!
نمایشگاه دائمی اسباببازی پس از تغییراتی ساختاری که برگزارکنندگان آن اعمال کردند، با توجه به نقشآفرینی مؤثرش در زیستبوم خلاق کودک و نوجوان، در ابعادی وسیعتر سرانجام در تاریخ ۱۷ شهریور ماه در کارستان بهارستان افتتاح شد. مراسم افتتاحیه «سرزمین اسباببازی» با حضور احسان منشی، رئیس هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان اسباببازی و جمعی از بزرگترین تولیدکنندگان اسباببازیهای کشور برگزار شد.
در این مراسم، سجاد عباسی، مدیر کارستان بهارستان، با تأکید بر رویکرد همافزایانه این مجموعه گفت: کارستان بهارستان کوشیده است فضایی فراهم کند تا تولیدکنندگان، فعالان و علاقهمندان حوزهی کودک و نوجوان گرد هم آیند، دغدغهها و نیازهای خود را در زنجیره تولید، عرضه و فرهنگ بازی به اشتراک بگذارند. این حضور و تعامل، زمینه ارتقای کیفیت محصولات و گسترش خلاقیت و مهارت در میان کودکان را فراهم میکند.
احسان منشی، رئیس هیئتمدیره انجمن تولیدکنندگان اسباببازی، در سخنانی درباره وضعیت تولید در ایران گفت: ورود کالاهای خارجی به بازار میتواند فرصتی برای تولیدکنندگان داخلی باشد تا محصولات خود را محک بزنند و با ذائقه ایرانی سازگار کنند. اما متأسفانه گاهی به جای استفاده از این فرصت، برخی تولیدکنندگان دست به کپیبرداری از محصولات داخلی دیگر میزنند. شایسته است دستکم سی درصد تفاوت میان محصول اصلی و نمونه مشابه وجود داشته باشد تا ارزش واقعی اثر و زحمات سازنده حفظ شود. این نگاه، رقابت سالمتری ایجاد میکند و به رشد همزمان همه تولیدکنندگان میانجامد. هر کالایی که امروز وارد بازار میشود، اگر فردا نمونهای مشابه از آن تولید شد، باید تفاوتی روشن و قابلتشخیص داشته باشد.
تولیدکنندگان اسباببازی نیز در این مراسم از مشکلاتی که در مسیر تولید گریبانشان را میگیرد صحبت کردند و نخچی نیز روایتی دقیق از فرایند شکلگیری «سرزمین اسباب بازی» را بیان کرد که نسخه کامل آن را میتوانید در دومین شماره از نشریه «روایت کارستان» بخوانید.
